विभिन्न किसिमका अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूलाई महिला तथा बालबालिका कार्यालयले उपलब्ध गराउने अपाङ्गता परिचयपत्र समयमा लिन नसक्दा राज्यले उपलब्ध गराउने सेवा सुबिधाबाट वञ्चित भएको उनीहरूका परिवारका सदस्यले गुनासो गरेका छन् ।
सरकारले रातो, नीलो, पहेंलो र सेतो गरी चार किसिमका परिचयपत्र अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई दिने गरेको छ । पूर्ण अशक्तलाई रातो, अति अशक्तलाई नीलो, मध्यमलाई पहेंलो र सामान्यलाई सेतो रङको परिचयपत्र दिने गरिएको छ । पूर्ण अशक्तलाई सरकारले मासिक २ हजार रुपियाँ र अति अशक्तलाई मासिक ६ सय रुपियाँका दरले सामाजिक सुरक्षा भत्ता प्रदान गर्ने गरेको छ ।
पहेंलो र नीलो परिचयपत्र भएकालाई शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायात जस्ता क्षेत्रमा सुबिधा दिने गरेको छ । तर, परिचयपत्र बनाउनै नसक्दा पूर्ण अशक्त भएकाहरूपनि यो सुबिधाबाट वञ्चित भएका देउमाइ नगरपालिका- १ चमैताकी बालिका थपलियाले बताइन् ।
चमैताका पूर्ण अशक्त भएका र ओछ्यानमै रहेका ५० वर्षीया सुकमाया बिक, ५५ वर्षीया प्रेममाया राई, शारीरिक र बौद्धिक अपाङ्गता भएकी २८ वर्षीया मनमाया तामाङसहित अन्य १२ जनाको परिचयपत्र नहुँदा राज्यले दिने सुबिधाबाट वञ्चित भएको थपलियाले बताइन् ।
अपाङ्गता भएका हरेक व्यक्तिलाई जिल्ला अस्पतालको प्रमुख डाक्टरले चेकजाँच गरी अपाङ्गताको प्रमाणीकरण गर्नुपर्ने हुन्छ भने वडा कार्यालयको पनि सिफारिस आवश्यक पर्छ । यसरी पूर्ण अपाङ्गता भएकाहरूलाई जिल्ला अस्पतालसम्म ल्याउन उनीहरूका परिवारले नसक्दा परिचय पत्र बनाउन नसकिएको बताइएको छ ।
‘पहिला परिचयपत्रका लागि हामीले गाउँगाउँमा शिविर सञ्चलन गरेका थियौं । अपाङ्गता भएका धेरै व्यक्तिहरूको परिचयपत्र गाउँमै बनाइएको छ । शिविरमा छुटेकाहरूको मात्र परिचयपत्र नभएको हो ।’- महिला तथा बालबालिका कार्यालयकी निमित्त प्रमुख भगवती घिमिरेले भनिन्-‘पूर्ण अशक्त भएकालाई बोकेरै ल्याउनु पर्ने उनीहरूका परिवारको बाध्यता छ । यहाँ अस्पतालका डाक्टरलाई पनि सधैँ गाउँ लिएर जान समय मिल्दैन । अस्पतालमा आउने अन्य बिरामीको उपचारमा बाधा पुग्छ ।’
तर, सबै अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई सहज ढङ्गले परिचयपत्र दिलाउने प्रयत्न गर्दै गरेको घिमिरेले बताइन् । उनले भनिन्-‘अझै पनि ७० वर्षपुगेका व्यक्तिहरूको नागरिकता छैन । नागरिकता नभइ अपाङ्गताको परिचय पत्र बनाउन सकिँदैन । नागरिकता नभएका र अपाङ्गता भएका धेरै व्यक्ति परिचय पत्र पाउनबाट वञ्चित छन् जस्तो लाग्छ ।’
इलाममा हालसम्म महिला तथा बालबालिका कार्यालयले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूलाई ३ हजार ८ सय ४० थान परिचयपत्र वितरण गरिसकेको घिमिरेले जानकारी दिइन् ।