पीडा, सङ्घर्ष र आशाको यात्रा
इतिहासलाई फेर्केर हेर्दा नेपालमा अनेक पीडित परिवारहरू छन्, जसले युद्ध र द्वन्द्वको प्रभाव भोगेका छन्। ती पीडितहरूको जीवनको कथा कहिल्यै उजागर हुन सकेको छैन। ती मध्ये एक हुन्, बुटवल उपमहानगरपालिका–
इतिहासलाई फेर्केर हेर्दा नेपालमा अनेक पीडित परिवारहरू छन्, जसले युद्ध र द्वन्द्वको प्रभाव भोगेका छन्। ती पीडितहरूको जीवनको कथा कहिल्यै उजागर हुन सकेको छैन। ती मध्ये एक हुन्, बुटवल उपमहानगरपालिका–
कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा क्षेत्रका कारण सबै भन्दा चर्चित ठाउँ हो जिल्लाको व्यास गाउँपालिका । त्यहीँ गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ भित्रै पर्छन् छाङ्गरु र तिङ्कर गाउँ । तर, त्यहीँ नेपालको
‘मेचीपारिको नेपाल’ भनेर चिनिएको मेचीनगर नगरपालिका–१५ स्थित ग्वालबस्तीको मेची आधारभूत विद्यालयमा पठनपाठन प्रभावित भएको छ । विद्यार्थी वा शिक्षक नभएर विद्यालयको पठनपाठन प्रभावित भएको भने होइन । मेची नदीमा पुल
तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–१५ पहरुवाका थारु समुदायमा गुरै पर्वको तयारी चल्दै थियो । गाउँका अगुवादेखि युवाहरु पनि पूजाको सरसमान जुटाउनमै व्यस्त थिए । माओवादी सशस्त्र द्वन्द्वकालिन अवस्था भएकाले ठूलै जमघट गर्दा दुवै
भारी वर्षासँगै गुल्मी प्रशासनले सार्वजनिक सूचनानै प्रकाशित गरेर बाढी र पहिरोबाट सचेत रहन आग्रह गरेपछि उल्लीखोलाबासी त्रसित बनेका छन् । अहिले बडिगाड नदी बजारतिरबाटै बगिरहेको छ । जसले बर्षात शुरु
गुल्मीका गाउँहरूमा जङ्गली जनावरको आतङ्कले स्थानीय कृषकलाई गम्भीर पीडामा पारिरहेको छ । किसानहरूले पालन गर्दै आएका बाख्रा, गाई, भैँसी र भेडा जस्ता पशुहरूलाई जङ्गलबाट आएका जङ्गली जनावरले आक्रमण गरी मार्ने
सन्तानका लागि अभिभावकले गर्ने माया र त्याग अनन्त हुन्छ । तर, हाम्रो समाजमा माया र संरक्षणलाई चुनौती दिने धेरै समस्या देखिदै आएका छन् । दाङ जिल्लामा पनि यस्तै एउटा जटिल
जीवन जिउनका लागि आशा र सङ्घर्ष गरिरहेका एक पात्र हुन् १९ वर्षीय रामभजन थारू । शरीरमा हाड र छाला मात्र बाँकी रहेको उनको अवस्था, परिवारको संघर्षका बीच उनी जीवन जिउनका
आँखा सुकेका छैनन् । मन अझै भतभती पोलिरहेको छ । कुस्माको लागि खुसी जीवन शायद कहिल्यै लेखिएको थिएन । एकपछि अर्को गर्दै संसार झन् अध्यारो बन्दै गएको छ । व्याँस
व्यास गाउँपालिका–२ तल्लो दुम्लिङ । बिहानको चिसो हाँवाले घरको आँगन हल्लाउँदै थियो । नौ महिनाकी गर्भवती पत्नी जानकी बुढाथोकी (जन्ना)को आँखामा चनाखो प्रतीक्षा झल्किएको थियो । पति नारायणसिंह बुढाथोकी भारतीय
नजिकै घोराही बजार छ । छेवैमा घोराही–तुलसीपुर सडक । सवारी आउजाउ र मान्छेहरुको चहलपहल बढिरहेको छ । तर घोराही उपमहानगरपालिका–१६ स्यानी अम्बापुर मुक्तकमैया बस्तीकी ५० वर्षीया सन्तोली चौधरीको मन भने
“मलाई छोरालाई यसरी फलामे खोरभित्र थुनेर राख्नैपर्छ, किनभने उसलाई छोडिदिएँ भने फेरि भाग्ने र हराउने गर्छ,” यी शब्दहरूले परिवारलाई सोच्न बाध्य बनाउने पीडादायी कथा हो, पाल्पाको रामपुर नगरपालिका–६, तिलकपुरका ११
बुटवल उपमहानगरपालिका-३ को ज्योतिनगर क्षेत्रमा लामो समयदेखि पहिरोको समस्या समाधानका लागि नयाँ उपायको रूपमा अत्याधुनिक क्यामेरा जडान गरिएको छ। क्यामेराले ज्योतिनगरको पहिरोको क्षतिलाई दिनरात फोटो खिच्छ, नियमित खिचेको पहिरोको फोटो
विपद् कुनै पनि बेला, अनियन्त्रित रुपमा आउन सक्छ। विपद् बाजा बजाएर आउँदैन। प्राकृतिक तथा मानवीय कारणले उत्पन्न हुने यी विपत्तिहरूले हाम्रो भौतिक र मानवीय सम्पत्तिलाई क्षति पुर्याउँछन् र उद्दारको अपेक्षा
जीवनका अनेक कथा र संघर्षहरू हाम्रो समाजको अनिवार्य हिस्सा हुन्। ती कथा कहिले प्रेम, त कहिले वेदना, त कहिले संघर्षका यादहरू दिन्छन् । कमल नगाल र ममता बीचको प्रेम र
दशवर्षे हिंसात्मक सशस्त्र द्वन्द्वमा अमानवीय ढंगले हत्या भएका व्यक्तिका परिवारले न्याय पाउने आशा हराएको बताएका छन् । द्वन्द्वको क्रममा सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अमानवीय रूपले हत्या भएका घटनाहरु जति छन् उनीहरू युद्धसँग
आफूलाई जन्म दिने बुबा र कर्म दिने बाबु सरहको ससुरा, भाइ र छोरा सरहका देवर हुन्छ भनिन्छ । तर आफन्तका नाममा अपराधी मनोवृत्ति भएकाहरूसँग कसैको केही नलाग्दो रहेछ । यो
इस्मा गाउँपालिका–४, कोटकोटरीका ४१ वर्षीय बल बहादुर दर्जी वर्ष दिनदेखि छिमेकीको घरमा बस्नुहुन्छ । आफ्ना घरगोठ, पशुचौपाय, मेसिन, बाजासहित सवै सम्पती जलेर सकिए । खाने अन्नको गेडा थिएन । आगलागीपछि
भिमदत्त नगरपालिका–४ होटेल ओपेरा नजिक भीमदत्त नगरविकास समितिको जग्गामा वषौँदेखि बसोबास गदै आएका वादी समुदायका ४५ घरटहरा ०८१ चैत २१ गते भीमदत्त नगरपालिकाले डोजर लगाएर भत्काइदिएपछि ४५ घर वादी परिवार
दशवर्षे हिंसात्मक द्वन्द्वको समयमा द्वन्द्वरत पक्षहरुबाट बलपूर्वक बेपत्ता बनाइएका व्यक्तिहरु घर फर्केर आउछन् भन्ने आशामा बसेका आफन्तहरुले दुई दशक भन्दाबढी समय पर्खिदा पनि उनीहरुको आँखामा आँसु ओभाउन सकेन । साविक