इन्सेक दार्चुलाको आयोजनामा नेपाल मानव अधिकार वर्ष पुस्तक–२०१९ को प्रकाशन पूर्व समीक्षा गोष्ठी दार्चुलामा कात्तिक २९ गते सम्पन्न गरिएको छ । उक्त अवसरमा सन् २०१८ को जनवरीदेखि हालसम्म सङ्कलन गरिएका घटनाको समीक्षा गरिएको हो ।
इन्सेक जिल्ला प्रतिनिधि नरेन्द्रसिंह कार्कीले जिल्लामा सङ्कलन गरिएका घटनाहरू प्रस्तुत गरेका थिए । प्रस्तुत गरिएका घटनामध्ये बलात्कारका दुई, बलात्कार प्रयासका दुई, यौन दुव्र्यवहारको एक, ज्यानसम्बन्धी कसुर तीन, कर्तव्य ज्यान एक, बहुविवाहका तीन र सरकारी सम्पत्तिमा क्षति एक गरी जम्मा ३२ ओटा रहेका छन् ।
सुदूरपश्चिम प्रदेश सभा सदस्य गेल्बुसिंह बोहराले शिक्षा अभावले पनि घरेलु हिंसाका घटना बढेको बताए । ‘महिलामाथि हुने विभेद क्षम्य हुँदैन् । यो सम्वदेनशील विषय हो । तर, यसको लागि चेतना आवश्यक छ ।’–उनले भने ।
प्रदेश सभाका अर्का सदस्य मानबहादुर धामीले हरेक क्षेत्रमा जनचेतनामूलक शिक्षा आवश्यक रहेको बताए । ‘अहिले न्याय निरूपण गर्ने स्थानीय तहहरू छन् । मानव अधिकारको विषय हरेक स्थानीय तहसम्म पुग्नु पर्छ । सचेतना बिना परिवर्तन सम्भव छैन ।’–उनले भने ।
इन्सेककै तथ्याङ्कले अहिले सरकारले आफ्नो धारणा र कार्यक्रम बनाउन बाध्य भएको बताउँदै उनले मानव अधिकारको रक्षाको लागि इन्सेकको भूमिका नकार्न नसकिने धारणा राखेका थिए ।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी खुमकान्त आचार्यले जिल्लामा आत्महत्या र महिला हिंसाका घटना भयवाह अवस्थामा रहेको बताए । यसले हाम्रो समाज कता जाँदैछ ? भन्ने कुरो देखाएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी आचार्यले बताए । घरेलु हिंसा न्यूनीकरणको लागि मदिरा निषेध र जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्नु एक मात्र विकल्प भएको उनले धारणा राखेका थिए ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय, दार्चुलाका डिएसपी नवराज अधिकारीले जिल्ला प्रहरी कार्यालयको महिला सेलसम्म आउने अधिकांश घरेलु हिंसामा मदिरा कारक भएको बताए । सबै ठाउँमा पाइने मदिराको कारण घरेलु हिंसामा बृद्धि भएको उनले बताए ।
‘बिहान पतिको नाममा उजुरी गर्छन् । बेलुकी हैन गल्ती ग¥यो छोडिदिनुप¥यो भनेर उनै महिला आउँछन् । जसको कारण घरेलु हिंसाका घट्नामा मुद्दा दर्ता हुन अप्ठेरो छ ।’–डिएसपी अधिकारीले भने ।
कार्यक्रममा अन्तरपार्टी महिला सञ्जालकी अध्यक्ष हिरा अवस्थीले जबसम्म जिल्लामा मदिरा निषेध गर्न सकिँदैन तबसम्म महिलामाथि हुने हिंसामा कमी नआउने बताइन् ।
‘हामीले विगतदेखि हरेक क्षेत्रमा जिल्लामा मदिरा निषेधको आवाज उठाएका छौँ । तर, कसैले सुनेको छैन् ।’–उनले भनिन् ।
नरेन्द्रसिह कार्की