कोशी प्रदेशमा मनसुन सक्रिय भएको दुई साताको अवधिमा बाढीपहिरो र प्राकृतिक विपद्का घटनामा २४ जनाले ज्यान गुमाउनु परेको छ । बाढीपहिरोका कारण २ सय २५ परिवार विस्थापित हुनु परेको छ । गएका वर्षहरूमा जुन १३ मा सक्रिय हुने मनसुन यस वर्ष जुन १० अर्थात् २०८१ जेठ २८ गतेदेखि सक्रिय भएको छ ।
कोशी प्रदेशका मोरङ, ताप्लेजुङ, झापा, सङ्खुवासभा, इलाम, सुनसरी, ओखलढुङ्गा, पाँचथर र ताप्लेजुङमा मनसुनपछिको बाढी र पहिरोका कारण प्रभावित भएका छन् । कोशी प्रदेशमा मनसुनजन्य विपद्बाट जनधनको क्षति हुने क्रम बढेको छ । विपद्को कहरले जनजीवन नराम्रोसँग प्रभावित भइरहेको छ ।
मनसुन सक्रिय भएपछिको अविरल वर्षासँगै पहाडमा बाढीपहिरो तथा तराईमा बाढी, डुबान र कटानको समस्याका कारण २४ जनाले ज्यान गुमाएको कोशी प्रदेश प्रहरी कार्यालय, विराटनगरले जनाएको छ । १७ जनाभन्दा बढी घाइते र दुई जना बेपत्ता भएको प्रहरीले जनाएको छ । १ सयभन्दा बढी पशु चौपाया मरेको र आर्थिक हिसाबले करिब १० करोड बराबरको क्षति भएको प्रहरीको कोशी प्रदेश प्रहरी कार्यालयका एसपी सुमनकुमार तिमल्सिनाले बताउनु भयो ।
मोरङमा ६, ताप्लेजुङमा पाँच, झापा र सङ्खुवासभामा चार र चार, इलाम र सुनसरीमा दुई र दुई, र ओखलढुङ्गामा एक जनाको मृत्यु भएको छ । बाढी, पहिरो तथा डुबानका कारण २ सय २५ परिवारका ७ सय ३८ जना विस्थापित भएको प्रहरीको तथ्याङ्क छ । बाढीपहिरोका कारण ताप्लेजुङमा ७५, मोरङमा ६८, सङ्खुवासभामा ५५ र झापामा २७ परिवार विस्थापित हुनु परेको छ ।
विस्थापित भएकालाई उद्दार गरेर सुरक्षित स्थान विद्यालय, सामुदायिक भवनलगायतमा अस्थायी बासस्थानको व्यवस्थापन गरिएको छ । प्रहरीका अनुसार बाढी र पहिरोका कारण ३३ ओटा घरमा पूर्ण र ४२ ओटा घरमा आंशिक क्षति पुगेको छ ।
कोशीमा बाढीपहिरो तथा डुबानका घटनामा २२ हजार घर प्रत्यक्ष प्रभावित हुने तथा ५ हजार परिवारलाई राहत र उद्दारको व्यवस्था गर्नुपर्ने आँकलन गरिएको छ । मनसुनजन्य प्रकोपको विश्लेषण गर्दै क्षति न्यूनीकरण गर्न प्रदेश सरकारले मनसुन पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य योजना पास गरेर कार्यान्वयनमा लगिसकेको प्रदेशको आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयका निमित्त सचिव कमलबहादुर थापाले बताउनु भयो ।
मोरङ प्रतिनिधि विनोद सुवेदीका अनुसार ०८१ असार १२ गते विराटनगर महानगरपालिका र आसपासका क्षेत्रमा ३६१ मिलिमिटर वर्षा हुँदा जनजीवन प्रभावित भएको छ । अधिक वर्षापछि बाढीले रङ्गेली नगरपालिका-४ मा घाँगी खोलाले बगाउँदा ४५ वर्षीय नागेन मण्डलको असार १२ गते मृत्यु भएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालयका डिएसपी ज्ञानेन्द्रबहादुर बस्नेतले असार १२ गते खोला तर्न खोज्दा नागेनलाई खोलाले बगाएर मृत्यु भएको हो । रतुवामाई नगरपालिका-५ का नुर मोहमदका दुई वर्षीय छोरा मोहमद मुसाहाको घरनजिक जमेको पानीमा डुबेर असार १२ गते मृत्यु भएको छ । मोरङ र सुनसरीको सिमाना भएर बग्ने बुढीखोलाले बगाएर सुन्दरहरैँचा नगरपालिका-५ खोक्साका दुई जना बेपत्ता भएका छन् । बाढीले २४ वर्षीया फूला चौधरी र ६० वर्षीया असरादेवी चौधरीलाई बेपत्ता बनाएको छ । माहिली फुदनी भनिने २२ वर्षीया प्रेमकला चौधरी इटहरी उपमहानगरपालिका-४ स्थित गैरीगाउँमा मृत फेला परेकी थिइन् । केराबारी गाउँपालिका–४ को गोगुने खोलाले बगाउँदा ११ वर्षीय श्याम राईको असार ११ गते मृत्यु भएको थियो । विद्यालय जाने क्रममा खोलाले बगाएर बालकको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ ।
ओखलढुङ्गा प्रतिनिधि सरस्वती बानियाका अनुसार जिल्लामा पहिरोले घर पुरिँदा असार १२ गते एक जना महिलाको मृत्यु भएको छ । अविरल वर्षासँगैको पहिरोले चिसंखुगढी गाउँपालिका-५ थुम्कीमा घर भत्काउँदा ३५ वर्षीया देवकुमारी खत्रीको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ । प्रहरीका अनुसार देवकुमारीका पति ३९ वर्षीय बाबुराम खत्री र छोरी १८ वर्षीया मेनुका खत्री घाइते भएका छन् । उनीहरूलाई थप उपचारका लागि काठमाण्डौं लगिएको छ ।
झापा प्रतिनिधि नरेश खातीका अनुसार मेचीनगर नगरपालिका-१४ नमुना टोलका बामरा सतारका २० महिने छोरा रिहान सतारको असार ११ गते खोलाले बगाएर मृत्यु भएको छ । खेल्ने क्रममा फूलबासा खोलामा खसेका बालकको खोलाले बगाएर मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ । मनसुनजन्य विपद्को घटना चट्याङले लागेर असार ११ गते दुई जनाको मृत्यु भएको छ । कमल गाउँपालिका-६ का ४६ वर्र्षीय राजन खड्का र गौरादह नगरपालिका-८ का ४२ वर्र्षीय विकास गिरीको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ ।
पाँचथर प्रतिनिधि इवारा जवेगु लिम्बूका अनुसार याङवरक गाउँपालिकामा बाढीपहिरोले ९० घरपरिवार विस्थापित भएका छन् । गाउँपालिकाको-१ च्याङथापु, २ फलैचा, ३ ओयामका ९० घरपरिवार उच्च जोखिममा रहेको जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिले जनाएको छ । असार २ गतेको बाढीपहिराले ९० परिवार विस्थापित भएपछि असार ९ गते जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिले बाढीपहिरो प्रभावित क्षेत्र अवलोकन गरेको छ । समितिका फोकल पर्सन जीवन अधिकारीले असार ७ गतेबाट चार ओटा स्काभेटरले सडक खोल्ने काम थालेको र सडक खुलेपछि राहत र उद्दारका काम गरिने बताउनु भयो ।
ताप्लेजुङ प्रतिनिधि एलिना दियालीका अनुसार मनसुनी वर्षा सुरू भएको जेठ २७ गतेपछि जिल्लामा ८१ घरका ३ सय ८४ जना विस्थापित भएका छन् । बाढीपहिरोका कारण पाँच जनाको मृत्यु भएको छ । पहिरोमा परी फक्ताङलुङ गाउँपालिका-२ खेजेनिमका जसमाया लिम्बू उहाँका दुई छोरी गंगा र जमुना गरी तीन महिला, रामवहादुर साम्रा र पाँचथर फिदिम नगरपालिका-१४ घरभएका सविन राई गरी दुई पुरुषको मृत्यु भएको छ । पहिरोबाट सिरिजंगा, सिदिङ्वा, मिक्वाखोला र फक्ताङलुङ गाउँपालिकाका मानिसहरु विस्थापित भएका छन् । पहिरोले ८ वटा घरमा पूर्ण क्षति गरेको छ । १७ जना महिला र १८ जना पुरुष गरी ३५ जना पूर्ण विस्थापित भएका छन् । १८ ओटा घर पहिरोको पूर्ण जोखिममा छन् । ५५ ओटा घर पहिरोको जोखिममा छन् ।
सङ्खुवासभा प्रतिनिधि भविन कार्कीका अनुसार बाढीपहिरोले जिल्लामा प्राकृतिक विपद्का घटना बढेको छ । चिचिला गाउँपालिका-३ सोलाखानीमा पहिरोले पुरिएर एक जना मजदूरको मृत्यु भएको छ । पहिरोमा पुरिएर थप दुई जना मजदूर घाइते भएका छन् । बाढीपहिरोमा परी भोटखोला-४ स्थित स्याक्सिलागोला आधारभूत स्वास्थ्य चौकी र भोटखोला-४ मा निर्माणाधीन पाँच शैयाको आधारभूत अस्पतालमा क्षति पुगेको छ ।
कोशी प्रदेश सरकारले ‘एकाघरको दुई जनासम्मको मृत्यु भएमा प्रतिव्यक्ति १ र १ लाखका दरले र दुई जनाभन्दा बढीको मृत्यु भएमा प्रतिव्यक्ति ५० हजार रूपैयाँका लागि दरले राहत रकम दिने भएको छ । ताप्लेजुङका पीडित परिवारलाई ३ लाख रुपियाँ राहत कोशी प्रदेश सरकारले दिएको छ । घर पूर्ण क्षति भएमा ५० हजार, आंशिक क्षति भएमा ३० र सामान्य क्षति भएमा १५ हजार रूपैयाँका दरले राहत रकम दिइने कोशी प्रदेश सरकारले जनाएको छ ।