अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक) रूकुम पूर्वले नेपाल मानव अधिकार वर्ष पुस्तक २०२० प्रकाशन पुर्व वार्षिक समीक्षा कार्यक्रम पुस ५ गते रूकुमकोटमा सम्पन्न गरेको ।
वर्ष पुस्तकका लागि रूकुम पुर्वमा इन्सेक प्रतिनिधिद्वारा सङ्कलन गरिएका ३६ ओटा घटनाको अभिलेखसँगै प्रतिवेदन प्रस्तुत गरिएको हो ।
जसमा तीन ओटा बलात्कारका घटना छन् भने तीन ओटा घटना अन्य पक्षबाट र दुई ओटा घटना राज्य पक्षबाट भएका उल्लेख गरिएको छ ।
समीक्षा कार्यक्रममा इन्सेकको प्रतिवेदनमा तीन बलात्कार, आस्थाका बन्दीसँग सम्बन्धित घटना एक, कुटपिटका चार, बन्द र हडताल तीन, त्यसैगरी महिला हिंसा १८, वेवारिसे शव एक, आस्थाका बन्दी एक र अभद्र व्यवहार पाँच गरी ३६ वटा घटनाबाट ४० जना पीडित भएका जिल्ला प्रतिनिधि जयमान बुढा मगरले प्रस्तुत गर्नुभएको छ ।
तीन वर्षीयाका बालिका समेत पीडित भएका घटनाले यस जिल्लामा मानव अधिकारको अवस्था निकै गम्भीर रहेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी मोहनप्रसाद अर्यालले बताउनुभयो ।
‘विद्यालय स्तरबाटै सचेतना कार्यक्रम गर्नु पर्ने आवश्यकता रहेको छ ।’–सिडिओ अर्यालले भन्नुभयो–‘जिल्लाका प्रशासन, प्रहरी, अदालतलगायत न्यायिक निकायमा कम मात्रमा मुद्दा आउने गरेका छन् ।’
घरेलु हिंसा, बालविवाह, बहुविवाह त्यसैगरी लेनदेन जस्ता घटना गाउँघरमा छन् । तर, न्यायसम्बन्धी चेतना गाउँघरका नागरिकमा नभएका कारणले इन्सेक प्रतिनिधिले उक्त दुरदराज नागरिकका समस्या तथा घटना बाहिर ल्याइदिएर न्याय दिने निकायमा समन्वयका भावनाको भुमिका खेल्नमा सुझाव समेत सिडिओ अर्यालले दिनुभयो ।
मानव अधिकार उल्लङ्घनका घटनाहरू कम नै आउने गरेको जिल्ला अदालतका श्रेष्तेदार सुशीलकुमार यादवले बताउनुभयो ।
फौजदारी घटना न्यून रहेकोमा देवानीसम्बन्धी घटना केही बढी आउने गरेको श्रेष्तेदार यादवको भनाइ रहेको छ ।
तीन ओटै गाउँपालिकाका न्यायिक समितिमा आएका घटना पनि नेपाल मानव अधिकार वर्ष पुस्तकमा समेटिनु पर्नेमा सिस्ने गाउँपालिकाका अध्यक्ष कुमारी बरालले जोड दिनुभयो ।
