अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक) ले गत महिनादेखि मानव अधिकार अवस्था बारेको मासिक प्रतिवेदन प्रकाशन गरिरहेका छौँ । इन्सेकले विगत २५ वर्षदेखि नेपालको मानव अधिकार अवस्थाबारे अभिलेख गर्नुका साथै यसको प्रसार गरिरहेको छ । देशका ७५ जिल्लामा रहेका इन्सेकका जिल्ला प्रतिनिधिमार्फत इन्सेकले मानव अधिकार उल्लङ्घन र ज्यादतीका घटनाको अभिलेख गर्ने गरिन्छ । यसैगरी, मानव अधिकार अवस्थाको दैनिक अभिलेख तथा प्रसार गर्ने उद्देश्यले इन्सेकले www.inseconline.org मार्फत हरेक दिन नेपालको मानव अधिकार अवस्थासम्बन्धी समाचार प्रकाशन गर्दै आएको छ । यो मासिक विश्लेषण इन्सेकअनलाइनमा प्रकाशित समाचारहरूको आधारमा तयार पारिएको हो । अघिल्लो महिनाको मानव अधिकार अवस्थालाई समेटेर हरेक अङ्ग्रेजी महिनाको ६ तारिखमा मासिक प्रतिवेदन प्रकाशन गरिनेछ ।

पूरा पढ्नुहोस

अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक) ले यो महिनादेखि मानव अधिकार अवस्था बारेको मासिक प्रतिवेदन प्रकाशनको सुरुआत गर्न थालेको जानकारी गराउन पाउँदा हामीलाई खुशी लागेको छ । इन्सेकले विगत २५ वर्षदेखि नेपालको मानव अधिकार अवस्थाबारे अभिलेख गर्नुका साथै यसको प्रसार गरिरहेको छ । देशका ७५ जिल्लामा रहेका इन्सेकका जिल्ला प्रतिनिधिमार्फत इन्सेकले मानव अधिकार उल्लङ्घन र ज्यादतीका घटनाको अभिलेख गर्ने गरिन्छ । यसैगरी, मानव अधिकार अवस्थाको दैनिक अभिलेख तथा प्रसार गर्ने उद्देश्यले इन्सेकले www.inseconline.org मार्फत हरेक दिन नेपालको मानव अधिकार अवस्थासम्बन्धी समाचार प्रकाशन गर्दै आएको छ । यो मासिक विश्लेषण इन्सेकअनलाइनमा प्रकाशित समाचारहरूको आधारमा तयार पारिएको हो । अघिल्लो महिनाको मानव अधिकार अवस्थालाई समेटेर हरेक अङ्ग्रेजी महिनाको ६ तारिखमा मासिक प्रतिवेदन प्रकाशन गरिनेछ ।

पूरा पढ्नुहोस

संविधानसभाले नेपालको नयाँ संविधान-२०७२ दुई तिहाई बहुमतले पारित गरेको छ । असोज ३ गते अपरान्ह ५ बजे औपचारिक समारोहका बीच राष्ट्रपतिले नयाँ संविधान घोषणा गर्नेछन् । संविधानसभा सचिवालयले नेपाली कागजमा संविधानका केही प्रति प्रकाशन गर्ने र असोज १ गते सभासद्हरूले त्यसमा हस्ताक्षर गर्ने संविधानसभा सचिवालयले जनाएको छ । सभासद्हरूले वर्णानुक्रम अनुसार संविधानमा हस्ताक्षर गर्नेछन् । सभासदहरूको हस्ताक्षरपछि नेपालको संविधानलाई संविधानसभा अध्यक्ष सुवास नेम्वाङले प्रमाणिकरण गर्नेछन् । असोज ३ गते नयाँ संविधान जारी भएपछि संविधानसभामार्फत संविधान बनाउने नेपालीको ६५ वर्षेदेखिको सपना पूरा हुनेछ ।

पूरा पढ्नुहोस

संविधानसभाले हालसम्म संविधानको परिमार्जित विधेयक, ०७२ को १ सय ७६ ओटा धारा पारित गरेको छ । संविधानसभाको भदौ २७ र २८ गते बैठकले विधेयकका ५७ धारा पारित गरेको थियो । संविधानसभाको भदौ २९ गतेको बैठकले धारा ५८, ५९ , ६०, ६१, ६२, ६३, ६४ र ६५ लाई पारित गरेको छ । विधेयकको धारा ५८ अन्तर्गत अवशिष्ट अधिकार, धारा ५९ मा आर्थिक अधिकारको प्रयोग, धारा ६० मा राजस्व स्रोतको बाँडफाँड, धारा ६१ मा राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति, ६३ मा राष्ट्रपतिको निर्वाचन, ६४ मा राष्ट्रपतिको पदावधि र धारा ६५ मा राष्ट्रपतिको पद रिक्त हुने व्यवस्था रहेको छ ।

पूरा पढ्नुहोस

६ दशकभन्दा अघिदेखि संविधानसभाका माध्यमले सविधान निर्माण गर्ने नेपाली जनताको चाहना पूरा हुने चरणमा आइपुगेको छ । संविधानसभा सचिवालयले  तय गरेको कार्यतालिका अनुसार नयाँ संविधान असोज ३ गते साँझ ५ बजे घोषणा हुने भएको छ । संविधान जारी भएको घोषणा राष्ट्रपति डा. रामवरण यादवले गर्नेछन् । राष्ट्रपति यादवलाई संविधान घोषणाको निम्तो दिन सभाध्यक्ष सुवास नेम्वाङ भदौ २९ गते शीतल निवास जाने कार्यतालिकामा उल्लेख छ  । यसैबीच नेपालको संविधानको परिमार्जित विधेयक, २०७२ माथि प्राप्त संशोधनलाई संविधानसभाको बैठकमा निर्ण्र्ाार्थ प्रस्तुत भई पारित भएर विधेयकको अंग बन्ने प्रक्रिया जारी रहेको छ । हिजो र आज गरी आजको मतदान प्रक्रियाबाट ५७ ओटा धाराहरू पारित भइसकेका छन् ।

पूरा पढ्नुहोस

अन्ततः संविधानसभामार्फत संविधान बनाउने नेपाली जनताको वर्षौँदेखिको चाहना पूरा हुने चरणमा पुगेको छ । संविधानसभाको भदौ २७ गतेको बैठकले संविधानको परिमार्जित विधेयकका तीन ओटा धारा पारित गरेको छ । बैठकमा संविधानको परिमार्जित विधेयकमाथि दर्ता भएका संशोधन प्रस्ताव पारित गर्न गरिएको मतदान प्रक्रियाबाट ती धाराहरू पारित भएका हुन् ।

पूरा पढ्नुहोस

संविधानसभाको प्रक्रिया रोकेर तीन दलद्वारा आन्दोलनरत पक्षलाई आह्वान गरिएको भए पनि वार्ताका सम्बन्धमा आज दिनभर कुनै प्रगति भएको समाचार आएन । आन्दोलनरत पक्षका नेता र एमाओवादी नेताले समेत सहमतिका लागि समय नपुगेको भन्दै संविधानसभाको प्रक्रिया थप केही दिन लम्ब्याउन माग गरेका छन् । वार्ताको आह्वान गरिएको भए पनि आजसम्म मधेशवादी दल भने वार्ताका लागि अनिणिर्त देखिएका छन् । दुई दिनका लागि मात्र स्थगित संविधान लेखन प्रक्रिया वार्ताका लागि पर्याप्त नभएको भन्दै आन्दोलनरत संयुक्त मधेशी मोर्चाले आफ्ना माग पूरा नभएसम्म औपचारिक वार्ता नबस्ने बताउँदै आएको छ । तर, केही मधेशवादीका दलका नेताहरुले भने अनौपचारिक रूपमा तीन दलसँग वार्तामा बस्न तयार रहेको सञ्चारमाध्यमलाई अभिव्यक्ति दिँदै आएका छन् । आज तराईका जिल्लामा भएका केही प्रदर्शनहरू शान्त देखिए । महोत्तरीको जलेश्वर र जनकपुरमा जारी अनिश्चितकालीन कर्फ्यूका कारण जनजीवन कष्टकर भएको स्थानीयले बताएका छन् ।

पूरा पढ्नुहोस

विगत २९ दिनदेखि देशका विभिन्न भागमा जारी आन्दोलन दिन प्रतिदिन हिंस्रक हुँदै गएको छ । वार्ताद्वारा समस्याको समाधान गर्न सर्वत्र माग हुँदै आएको भए पनि आन्दोलनरत पक्ष यसतर्फ गम्भीर नभएको देखिएको छ । आजै मात्र प्रहरीको गाली लागेर धनुषा र महोत्तरीमा गरी पाँच जना प्रदर्शनकारीको मृत्यु भएको छ । उपचारका लागि जलेश्वरबाट एम्बुलेन्समा राखी जनकपुर लगिँदै गरिएका सशस्त्र प्रहरी असई थमनबहादुर विकलाई आन्दोलनकारीले एम्बुलेन्सबाट बाहिर निकाली कुटपिट गरी हत्या गरेका छन् । लामो समयदेखि जारी बन्दले जनताको दैनन्दिन कष्टकर हुँदै गएको छ । आन्दोलनका क्रममा भएका कतिपय गतिविधि हेर्दा आन्दोलन संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेशी मोर्चाको नियन्त्रण बाहिर गएको हो की भन्ने आशङ्का गर्न थालिएको छ ।

पूरा पढ्नुहोस

जनताको मताधिकारबाट पुनः गठन भएको दोस्रो संविधानसभाबाट संविधान निर्माणका धेरै कामहरू सम्पन्न गरिसकेको अवस्थामा प्रादेशिक सीमाङ्कनसम्बन्धी मतभिन्नताले हिंसात्मक स्वरूप ग्रहण गरेको छ । एक महिनाको अवधिमा कम्तीमा ३१ जना नेपालीले ज्यान गुमाउनु परेको छ । सार्वजनिक वा निजी सम्पत्तिको क्षतिको त लेखाजोखा पनि भएको छैन । यस सन्दर्भमा राज्य र आन्दोलनकारी पक्षलाई वार्ताको माध्यमबाट मुलुकलाई हिंसा र अन्यौलबाट मुक्त गराउन आग्रह गर्दै आएका छन् । आज अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र ९इन्सेक० ले एक विज्ञप्ति जारी गरी आफ्ना मागहरू शान्तिपूर्ण तवरले राख्न पाउने आन्दोलनकारीको अधिकारको सम्मान गर्न तथा शान्ति सुरक्षा कायम गर्दा धनजनको क्षति हुन नदिन हरसम्भव उपाय अवलम्बन गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको छ ।

पूरा पढ्नुहोस

प्रस्तावित राज्यहरूको सीमाङ्नसम्बन्धी विवादका कारण चलिरहेको आन्दोलनका कारण आज तराईका केही जिल्ला अत्यन्त तनावपूर्ण रह्यो । प्रहरीको गोली प्रहारबाट चारजना आन्दोलनकारीको मृत्यु भएको छ भने आन्दोलनकारीले मोरङमा प्रहरीलाई जिउँदै जलाउने प्रयास गरे । मृतक सबैको छातीमा गोली लागेको छ भने घाइतेहरूलाई पनि टाउको र छातिमा चोट लागेको छ । स्थिति नियन्त्रणका लागि अन्तिम विकल्पको रूपमा मात्र गोली प्रहार गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड भए पनि आजका घटनाहरूमा त्यसो भएको देखिएन ।

पूरा पढ्नुहोस