नेपाल मानवअधिकार वर्ष पुस्तक २०२५ का लागि अर्धवार्षिक समीक्षा सम्पन्न

  ०८१ असार १९ गते

नेपाल मानवअधिकार वर्ष पुस्तक २०२५ का लागि कास्की जिल्लामा संकलित घटनाहरुको  अर्धवार्षिक समीक्षा कार्यक्रम असार १८ गते सम्पन्न भएको छ ।

अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक) गण्डकी प्रदेश कार्यालयको आयोजनामा सन् २०२४ जनवरीदेखि जुनसम्मका ६ महिनाका घटनाहरूका विषयमा सरोकारवालाहरुसँग समीक्षा कार्यक्रम गरिएको थियो । इन्सेकले संकलन गरेको घटनामाथि त्रुटि सच्चाउने र छुटेका घटना समावेश गर्ने उद्देश्यले अर्धवार्षिक समीक्षा कार्यक्रम गरिएको हो ।

कास्की जिल्ला प्रतिनिधि संजय रानाभाटले ६ महिनादेखिका घटनालाई प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । रानाभाटका अनुसार इन्सेकले कास्की जिल्लामा सन् २०२४ जनवरीदेखी जुनसम्म ९३ ओटा मानवअधिकार उल्लंघन र ज्यादतीका घटना इन्सेकले अभिलेख गरेको बताउनुभयो । बालअधिकार अन्तर्गत आठ ओटा घटना रहेका छन् । ती मध्ये बालिका बलात्कारका तीन ओटा, यौन दुव्र्यवहार तीन ओटा, मानव बेचबिखन एक ओटा रहेका छन् । यस्तै, अमानवीय व्यवहार तथा दुव्र्यवहारका १६ ओटा, कुटपिटका ६ र एउटा हत्याको घटना भएको छ । यस्तै, महिला अधिकारसम्बन्धी घरेलु हिंसाका ५३ ओटा, बलात्कारका चार ओटा, बहुविवाहका तीन र मानव बेचविखनका दुई ओटा घटना इन्सेकले अभिलेख गरेको छ ।

कार्यक्रममा गण्डकी प्रदेश सभा सदस्य भक्तबहादुर कुँवरले यति धेरै घटना घट्नु दुखद भएको सुनाउनुभयो । इन्सेकले संकलन गरेका घटनालाई राज्यले सचेत भएर आगामी दिनमा यस्ता घटनालाई न्यूनीकरण गर्न लाग्नुपर्ने उहाँको भनाइ थियो । ‘हिजो कुनै दिन म पनि इन्सेक जिल्ला प्रतिनिधि भएर काम गरेको मान्छे हुँ, इन्सेक जिल्ला प्रतिनिधिले जस्तोसुकै अप्ठ्यारो परिस्थितिमा पनि काम गर्नुपर्ने बताउनुभयो । उहाँले घटना न्युनीकरणलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर सरकारी तथा गैरसरकारी निकाय बढी उत्तरदायी बन्नुपर्ने उहाँले औंल्याउनुभयो । राज्य मानवअधिकारका कुरामा गम्भीर र संयमित हुन आवश्यक रहेको उहाँले सुनाउनुभयो । ‘काम गर्दै जाँदा राज्यकोतर्फबाट दवाब आउँछ । त्यसबेला संयमित भएर काम गर्नुपर्छ । यसका लागि पालिकाका न्यायीक समिति सक्रिए हुनुपर्छ,’ उहाँले भन्नुभयो । इन्सेकले पछिल्लो समय मानवअधिकारको क्षेत्रमा वाच डगको रुपमा काम गरेकाले यसलाई निरन्तरता दिन आवश्यक रहेको सुनाउनुभयो ।

कार्यक्रममा बोल्दै मानवअधिकार आयोगका अधिकृति खिमलाल सुवेदीले इन्सेकले मावनअधिकार रक्षाका लागि उल्लेखनीय काम गरेको सुनाउनुभयो । जिल्लामा मानवअधिकारको अवस्था कस्तो रह्यो भन्ने कुरा इन्सेकको अभिलेखले संकेत गरेको उहाँको भनाई थियो । मानवअधिकार उल्लंघनमा राज्य संलग्न हुने र अपराधमा आम मान्छेको संलग्नता हुने उहाँले सुनाउनुभयो । ‘प्रहरीमा सहजै उजुरी दर्ता नहुनु पनि मानवअधिकार उल्लंघन हो’ उहाँले बताउनुभयो । उहाँले इन्सेकले आगामी दिनमा अझ परिस्कृत हुँदै डाटाहरु प्रस्तुत गर्दा राज्यपक्षबाट भएका घटनालाई छुट्टै अभिलेख गर्न अनुरोध गर्नुभयो ।

जिल्ला समन्वय समितिका समन्वय अधिकारी नवराज बरालले धेरै जनसंख्या भएको पोखरामा अझै धेरै मानवअधिकार उल्लंघनका घटना भएको हुन सक्ने सुनाउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘यहाँ अझै लुकेर बसेको सयौं घटनाहरु हुन सक्छन् । ती घटनालाई पनि बाहिर ल्याएर अभिलेख गर्नुपर्छ भन्ने लागेको छ ।’ ‘हिंसामा परेका महिलालाई सेफ हाउसमा राख्नुपर्छ तर, पोखरामा  बन्दै गरेको सेफ हाउस लथालिंग भएको देख्दा दुख लाग्छ,’ उहाँले भन्नुभयो । घटना घटेपछि होस्टाइल हुने प्रवित्ति बढेकाले वारदात मतियारहरुलाई पनि कारबाही हुनुपर्ने उहाँले सुनाउनुभयो ।

कार्यक्रमा बोल्दै पोखरा महानगरपालिका बालकल्याण अधिकारी बेलकुमारी गुरुङले महानगरले बालश्रमिकलाई उद्धार गरेको सुनाउनुभयो ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीकी हवल्दार रजन्ती कुँवरले प्रहरी कार्यालयमा उजुरी दर्ता भएपनि अदालतमा पुगेर होस्टाइल हुने कुरा दुखद भएको सुनाउनुभयो ।

इन्सेक गण्डकी प्रदेश कार्यालयका संयोजक शिवप्रसाद खकुरेलले मानवअधिकार वर्ष पुस्तक प्रकाशनको मुख्य उद्देश्यका बारेमा जानकारी दिनुभएको थियो । साथै उहाँले मानव अधिकारको सवालमा राज्यलाई नै जिम्मेवार बनाउनका लागि इन्सेकले सधै पहल तथा निगरानी गरिराखेको बताउनुभयो ।

कार्यक्रममा उपस्थित विभिन्न संघ संस्थाका प्रतिनिधिले इन्सेकले समेट्ने मानवअधिकारका घटनाहरुमा समाजमा भएका भ्रष्टाचार र बेथितिहरुलाई पनि समेट्नुपर्ने सुझाव दिएका थिए । साथै घटना घट्न नै नदिनेतर्फ सबैले सहकार्य गर्नुपर्ने र समाजलाई सुसूचित बनाउनुपर्ने कुरामा कार्यक्रममा उपस्थित सम्पूर्णले जोड दिएका थियो ।photo1081319kaskiphoto2081319kaskiphoto 3 081319kaski

सन्जय रानाभाट