मतदान गर्न पाएनन् विस्थापितहरूले

जीवन खड्का

संविधानसभा निर्वाचनको अघिल्लो दिन चैत २७ गतेसम्म इन्सेकको पहलमा फागुन ४ गते घर फर्किएका हुकामवासीहरू मतदान गर्ने उत्साह मनभरि बोकेर बसेका थिए । गएको फागुन ७ गते हुकाममा आयोजित आन्तरिक विस्थापितहरूको सामाजिक पुनर्मिलन कार्यक्रममा माओवादीका जिल्ला कमिटी सदस्य भीम भनिने ओमप्रकाश घर्तीले भनेका थिए "अब कोही मान्छे पनि विस्थापित हुने छैनन् र पुनःस्थापितहरू पनि सम्पूर्ण अधिकार उपभोग गर्न पाउने गरी अन्य नागरिक सरह गाँउमा बस्न पाउनेछन् ।"

तर भयो उल्टै, उनले आफ्नै मुखले बोलेको कुरा तीन हप्ता नबित्दै फेरियो । उनले भन्न थाले, "हिजो गाँउबाट विस्थापित भएर हाल पुनःस्थार्र्पि भएकाहरूले आफ्नो खेतीपाती र दाउरा घाँसबाहेक अन्य कुनै पनि राजनीतिक गतिविधि गर्न पाउने छैनन् । कुनै चलखेल गरेमा उनीहरू फेरी गाँउबाट विस्थापित हुनेछन् ।"

 पुनःस्थापित हुकामका १३ परिवारलाई फागुन अन्तिम साता माओवादीले प्रतिपरिवार ६० किलो चामल दिएका थिए । त्यतिखेर माओवादीले पुनःस्थापितहरूमा सकारात्मक प्रभाव र भावनात्मक सामिप्यता कायम गर्न सफल भएका थिए । जब संविधानसभा निर्वाचन नजिक आउन थाल्यो, फेरी माओवादीहरू पुनःस्थापितहरूलाई शङ्काको घेराभित्र राखेर उनीहरूका गतिविधिहरूमा चासो राख्ने र निगरानी गर्न थाले ।

चैत २७ गते दिउँसो १ बजे पुनःस्थापित तिलबहादुर घर्ती घरमा परिवारसँगै बसिरहेका थिए । ठिक त्यसैबेला एकजना अपरिचित मान्छेले "पार्टी साथीहरूले बोलाउनु भएको छ, माथि जाउँ" भनेर बोलाएर लगे । उनी हुकामको माथिगाँउ पुग्दा त्यहाँ करिब ३ सयको संख्यामा रहेका वाईसीएल कार्यकर्ता रहेछन् । उनीहरूले भनेछन्, "तिर्मीहरू काठमाडौंबाट हतियार र गुण्डा लिएर यहाँ आएका छौ, अब तिर्मीहरू गाउँमा बस्न पाँउदैनौ । हिजो जहाँ थियौ त्यहीँ जाउँ ।"

घटनाका विषयमा तिलबहादुरले भने "हामी जिल्लामा सर्वदलीय सहमति गरेर मानवधिकारकर्मीहरूको पहलमा गाँउमा आएको र अन्य राजनीतिक दलहरू सरह हाम्रो पनि राजनीतिक अधिकार छ । हामी सदरमुकाम गए पनि मतदान गरेर जान्छौं, भनेर धेरै अनुरोध गर्दा पनि उनीहरूले मानेनन् । उनीहरूले मलाई दिनभरी सँगै राखे र सदरमुकाम नगए जे पनि हुनसक्ने भनेर धम्क्याए ।"

"राति १२ बजे मेरा अन्य साथीहरू रामकुमार घर्ती, लिलाबहादुर घर्ती, प्रवीण घर्ती, जानबहादुर सेन, आशिष घर्ती,शिवकुमार बुढा, लोकेन्द्र घर्ती, दिलकुमारी घर्ती, दयालाख घर्ती र सारखन्दी घर्तीलाई माओवादीहरूले हुकामकै मयाङमा भेला गरेर राति नै घर छाडेर जाउ भने । तर राति हामी जाँदैनौं बिहान उठेर हिँड्छौं भनेर मैले भनेपछि हामी सबैको झोलाहरू खानतलास गरेर उनीहरू फर्किए । हामी बिहानै उठेर खलङ्गातिर हिड्यौँ । चैत २९ गते दिउँसो स्यालापाखा गाविसको चिसापानीबाट माओवादी जिल्ला इन्चार्ज पूर्ण घर्तीलाई टेलिफोन गर्न खोज्दा त्यहाँ रहेका वाईसीएल कायकर्ताले फोन खोसेर राख्नुका साथै वाईसीएलको भूमिमा बढी बोलेमा अपहरण गर्ने धम्की दिए । भोलिपल्ट हामी सबै सदरमुकाम फर्कियौँ ।"

"म सदरमुकाम आएदेखि कुनै सरकारी निकायमा उजुरी गरेको छैन र गरे पनि स्थानीय प्रशासनले हाम्रो वातावरण बनाईदिने कुनै सम्भावना नै छैन । माओवादीलाई झन् भनेर के गर्नु - दूधको साक्षी बिरालो"तिलबहादुरले निराश भएर भने ।

रुकुम । ०६५ वैशाख

-