स्वास्थ क्षेत्रमा राज्यले तोकेको सुविधा पाउन नसकेको गुनासो

  ०७६ असोज १५ गते

नेपालको संविधानले निर्देशित गरेको प्रावधान अनुसार बनेका ऐन नियम अनुसारको सुविधा पाउन नसकेको अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूले गुनासो गरेका छन् ।

अपाङ्गता भएका व्यक्तिको अधिकारसम्बन्धी ऐन–२०७४ मा तोकिएका निःशुल्क सेवाहरू लिनका लागि पनि समस्या हुने गरेको अपाङ्ग सङ्घ म्याग्दीले जनाएको छ ।

राज्यले कानुनमा व्यवस्था गरेको र संविधानमै उल्लेख गरेको भएपनि व्यवहारिक रूपमा लागु हुन नसकेको अपाङ्ग सङ्घ म्याग्दीका अध्यक्ष गोपाल केसीले बताए ।

जिल्लामा अति आवश्यक भए पनि राज्यले व्यवस्था गरेको सुविधा पाउन समस्या भएको अध्यक्ष केसीले गुनासो गरे ।

सो ऐनको परिच्छेद ७ को दफा २८ को उपदफा २ मा नेपाल सरकारले अपाङ्गता भएका कारणले खानुपर्ने औषधि तथा अनुवंशीय रक्तश्राव (हिमोफिलिया) सम्बन्धी अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई आवश्यक पर्ने फ्याक्टर तोकिएका आधारमा निःशुल्क उपलब्ध गराउनेछ भनेर उल्लेख गरेको भएपनि सो सुविधा पाउन नसकेको बिरामीहरूको गुनासो छ ।

बेनी नपा–४ सिंगाका हिमोफेलिया पीडित दण्डपाणी पौडेल भन्छन्–‘ऐनमा लेखिएको छ तर पाउन सकिँदैन । हिमोफेलिया सोसाइटीले आफ्नै तवरबाट काम गर्छ । त्यसैको सदस्य बन्ने अनि प्रयोग गर्ने गरेको छु । तै पनि पर्याप्त औषधि र सेवा पाउन मुस्किल नै हुन्छ । राज्यको तर्फबाट भने अहिलेसम्म औषधि उपलब्ध गराएको मलाइ थाहा छैन ।’

उनले थपे–‘बाहिर किन्न नपाइने र भारतीय सिमाना क्षेत्रमा महङ्गोमा पाउने भए पनि हिमोफेलियाको औषधि पर्याप्त हुँदैन ।’

ऐनको दफा २८ को उपदफा १ मा तोकिएको रोगको उपचारका लागि सरकारी अस्पतालमा भर्ना भएका अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई निःशुल्क स्वास्थ्य सेवा तथा स्पिच थेरापी, अकोपेशनल थेरापीलगायतका आवश्यक थेरापी सेवा उपलब्ध गराउने व्यवस्था मिलाउनेछ भनिएको भएपनि बिरामीका अनुसार सो सुविधा पाउन मुस्किल छ ।

गण्डकी प्रदेशकी सामाजिक विकास मन्त्री नरदेवी पुनले मन्त्रालयमा विगतमा त्यस्तो माग नआएको भएपनि हाल आएर गण्डकी प्रदेश हिमोफिलिया सोसाइटीको टोलीले सो सेवाको माग गरेको बताइन् ।

नेपालमा हिमोफिलिया सोसाइटीले सहयोगी दातामार्फत् औषधि ल्याउने गरेको त्यसमा अपुग के कति भएको हो तथ्याङ्क सहित माग गरेमा मन्त्रालयले खरिदको व्यवस्था गर्ने मन्त्री पुनले बताइन् ।

मन्त्री पुनले राज्यले लिएको नीति र ऐन कानुनमा भएको व्यवस्था अनुसार काम हुने टेलिफोनमार्फत् जानकारी दिइन् ।

हिमोफिलियालाई विश्वव्यापी दुर्लभ रोगको रूपमा लिइन्छ । नेपालमा पनि यस रोगका बिरामी भएपनि जनचेतनाको कमीको कारणले गर्दा धेरैलाई थाहा नै नभएको समेत देखिन्छ भने चिकित्सकमा समेत यसको बारेमा ज्ञानको अभाव भएको देखिन्छ ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार प्रति १० हजारमा एक जनामा यो रोग हुने गर्दछ । अहिलेसम्म नेपाल हिमोफिलिया सोसाइटीमा ८ सय ८५ जना आबद्ध भएको महासचिव घिमिरेको भनाई छ ।

हिमोफिलिया दीर्घ रोग हो, जसको हालसम्म पूर्ण उपचार सम्भव छैन । गण्डकी प्रदेशमा भने हिमोफिलियाका बिरामीहरूको सङ्ख्या ७८ जनाको पहिचान भएको हिमोफिलिया सोसाइटी गण्डकी प्रदेशले जनाएको छ ।

यो रोगका रोगीलाई नियमित उपचार गर्नुपर्छ जसलाई ‘फ्याक्टर दिने’ भनिन्छ । एक व्यक्तिका लागि प्रत्येक महिना ४ हजार आइयु औषधि प्रयोग गर्नु पर्छ ।

नेपाली बजारमा नपाइने यस रोगको औषधि भारतमा प्रति आइयु १२ भारु पर्ने महासचिव घिमिरेले बताए ।

गण्डकी प्रदेशका बिरामीहरूका लागि मात्रै प्रतिमहिना ३ लाख १२ हजार आइयु औषधि चाहिन्छ । यो औषधि सहजै नपाइने तथा महङ्गो पर्ने भएका कारणले पनि हिमोफेलियाका बिरामीलाई समस्या हुने गरेको हिमोफेलिया सोसाइटी गण्डकी प्रदेशका गोविन्द भण्डारीले बताए ।


अमृत बास्कुने