महिला कैदीबन्दीमा बढी मानसिक समस्या

  ०७६ फागुन १३ गते

पुरुष कैदीबन्दीको तुलनामा दैलेख कारागारका महिला कैदीबन्दीले बढी मानसिक समस्या भोगिरहेको नेपाल प्रहरी अस्पताल काठमाण्डौंका चिकित्सक मनोरोग विशेषज्ञ डा.आशिष दत्तको टोलीले जानकारी दिनु भएको छ ।

मनोरोग विशेषज्ञ डा. दत्तको टोलीले दैलेख कारागारमा फागुन १० गतेदेखि गरेको तीन दिनको अनुसन्धानबाट उक्त समस्या पत्ता लगाएको हो ।

पुरुषको तुलनामा महिला कैदीबन्दीमा मानसिक समस्या देखिएको डा. दत्तले जानकारी दिनु भयो । १३ जना महिला कैदीबन्दी मध्ये नौ जनामा आत्तिने देखिएको र ती मध्ये दुई जनामा डिप्रेसनको समस्या देखिएको उहाँले बताउनु भयो । यो करिब सत्तरी प्रतिशत हो ।

दैलेख कारागारमा रहेका १ सय २९ जना पुरुष कैदीबन्दीमा गरिएको जाँचमा मानसिक स्वास्थ्य समस्या भएका १५ जना पुरुष मात्र भेटिएका छन् । ती मध्ये २ जना डिप्रेसन अवस्था भएको कारण मनोरोग बिशेषज्ञले औषधि सिफारिस गरेका छन् ।

स्वास्थ्य सेवा कार्यालय दैलेखले गरेको कैदीबन्दी लक्षित मानसिक स्वास्थ्य परीक्षणमा बहुविवाहको मुद्दामा सजाय भोगिरहेका महिलामा बढी समस्या देखिएको हो । कैदीबन्दीको मानसिक स्वास्थ्य परीक्षण, अपराध हुँदाको अवस्था र मुद्दा चलिसकेपछिको मानसिक अवस्था बारे अध्ययन गरिएको हो ।

चिकित्सक मनोरोग विशेषज्ञ डा.आशिष दत्त र दैलेख अस्पतालका इन्चार्ज डा. निरञ्जन पन्त समेतको स्वास्थ्यकर्मीको टोलीले तीन दिनसम्म गरेको अध्ययनमा बहुविवाहको मुद्दामा सजाय भोगिरहेका महिला कैदीबन्दीमा बढी मानसिक समस्या देखिएको जनाइएको छ ।

दोश्रो विवाह गरिएको पतिसँगै बस्ने नपाउने, नागरिकता र दोस्रो विवाहबाट जन्मिएका बच्चाको जन्मदर्ता नपाउने कानूनी जटिलताले कैद भुक्तान गरिसकेपछिको जीवन अन्यौलता र सामाजिक हैसियतका विषयमा बढी चिन्ता लिने गरेको अध्ययनबाट खुलेको मनोरोग विशेषज्ञ डा. दत्तले जनाउनु भयो ।

महिलाहरूमा बहुविवाह गरेकाले जस्तै पुरुषमा लागुऔषध ओसारपसार तथा दुव्र्यसनी मुद्दामा परेका कैदीबन्दीमा आत्तिने, निरासा, हतोत्साही हुने समस्या देखिएको बताइएको छ । ‘आत्तिने र मानसिक समस्याका बिरामीलाई औषधि सेवन गर्न सुझाव दिएका छौं’ डा. दत्तल भन्नु भयो ।

कैदीबन्दीलाई लक्षित गरेर मानसिक स्वास्थ्य सेवा कार्यक्रम अन्तरगत स्वास्थ्य परीक्षण, परामर्श तथा औषधि उपचार गरिएको दैलेख अस्पतालका डा. निरञ्जन पन्तले बताउनु भयो । मनोरोग विशेषज्ञको सिफारिस अनुसार कैदीबन्दीको मानसिक स्वास्थ्य परीक्षण गरिने दैलेख अस्पतालका इन्चार्ज डा. पन्तले बताउनु भयो ।

निमित्त प्रमुख जिल्ला अधिकारी इन्द्रबहादुर क्षेत्रीले नियोजित वा आवेशजन्य परिवेशमा भएको अपराध स्वीकार गरेकालाई सुधार गर्न कारागार बनाइएको बताउदै कानून व्यवहारिक हुन नसक्दा कैदीबन्दीमा मानसिक समस्या पैदा गराएको टिप्पणी गरे । समय अनुसारका कानून सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता औल्याए ।

८० जना पुरुष र २० जना महिला गरी एक सय जनाको क्षमता रहेको दैलेख जिल्ला कारागारमा हाल १ सय २९ पुरुष र १३ महिला समेत १ सय ४२ जना कैदीबन्दी छन् । कारागारमा बहुविवाह गरेका महिलाबाट जन्मेका दुई वर्ष मुनिका एक बालिका र एक बालक आमासँग कारागारमा रहेको जेलर जीतबहादुर खत्रीले जानकारी जानकारी दिनु भयो ।

IMG20200224140628 IMG20190419132221


अमर सुनार